FaceBook  Twitter

MIA SELFIE ΜΕ ΤΗΝ MARINA ABRAMOVIC

 ….Να νικήσεις τον εαυτό σου ή να σε νικήσει ο εαυτός σου?...


           Παρακολουθώντας τις performancies στο Μουσείο Μπενάκη στα πλαίσια του κύκλου AS ONE που υλοποίησε το Ινστιτούτο  Marina Abramovic διέκρινα έναν κοινό παρανομαστή: Η εξώθηση του καλλιτέχνη στα άκρα της σωματικής και ψυχικής του αντοχής μέσα από την επανάληψη ενός μάταιου, κουραστικού, βαρετού, ανούσιου έργου . Για οχτώ ώρες κάθε μέρα για επτά εβδομάδες μια κοπέλα μετρούσε ακατάπαυστα τα δευτερόλεπτα, ένας νεαρός κουβαλούσε σακιά με άμμο από τη μια άκρη στην άλλη και πάλι πίσω, ένας άλλος έφτιαχνε το εκμαγείο ενός βράχου με γύψο το οποίο συνέχεια κατέστρεφε για να το ξαναφτιάξει πάλι από την αρχή κ.α.
         Όπως καθιστούσε σαφές και η Μέθοδος Abramovic που παρουσιαζόταν παράλληλα στο ισόγειο του Μουσείου μάλλον ο στόχος είναι ο ίδιος ο Χρόνος. Επιχειρείται λοιπόν ένα γύμνωμα της εμπειρίας από την χρονική της διάσταση, με μέσον μία δράση που επιβάλλει αυτό το γύμνωμα, ακριβώς επειδή εάν παραμείνει το βίωμα του χρόνου καθιστά την εμπειρία αφόρητη. Η άχρονη εμπειρία είναι η εμπειρία της Αθανασίας! Ο χρόνος υπάρχει από τη στιγμή που είμαστε θνητοί και το ξέρουμε. Ο Χρόνος δεν υπάρχει για τις ανεμώνες, τα βότσαλα και τις πεταλούδες. Η επάνοδος στην αχρονία είναι η επάνοδος στην αθώα ύλη, στους λειμώνες της νιρβάνας από το φόβο του Θανάτου, το κυνήγι του Νοήματος και το άγος της Υπαρξης. Η Abramovic προτείνει την υπέρβαση των ορίων που θέτει το σώμα και το πνεύμα σαν βάλσαμο στη θνητότητα. Το να νικήσεις τον εαυτό σου ισοδυναμεί με νίκη ενάντια στο Χρόνο. Για να νικήσεις το Θάνατο απαιτείται να αδειάσεις τον εαυτό σου όχι μόνο από το βίωμα του Χρόνου αλλά και από οποιαδήποτε ζωική αντίδραση θα έπρεπε να προκαλέσει στο σώμα και στο πνεύμα το μαρτύριο ενός κενού, επαναλαμβανόμενου έργου. Για να νικήσεις το Θάνατο πρέπει να πεθάνεις….
       Ως εδώ καλά…Ο Σίσυφος, ο βασιλιάς της Εφύρας, ήταν ένας δαιμόνιος αποπλάνος  που ο  Δίας τιμώρησε  να ανεβάζει έναν βράχο στο βουνό και αυτός να κατρακυλάει πάλι κάτω ενώ  εκείνος  συνεχίζει αέναα (δηλαδή άχρονα) να τον ανεβάζει πάλι. Αυτό έγινε αφού προηγουμένως ο Σίσυφος στην θανατική του καταδίκη κατάφερε να ξεγελάσει το Θάνατο και να του περάσει αλυσίδες χαρίζοντας Αθανασία στον ίδιο και όλους τους θνητούς. Τελικά ο Άρης απελευθέρωσε το Θάνατο γιατί φυσικά η Αθανασία τον καταργούσε από Θεό του Πολέμου αφού δεν υπάρχει πόλεμος χωρίς νεκρούς. Δεν ξέρουμε τι διάλεξε ο Σίσυφος στο δίλημμα διαχρονικό μαρτύριο ή Αχρονία όπως δεν ξέρουμε και τι είναι πιο αβάσταχτο. Σε κάθε περίπτωση ζωντανός θα έμενε μόνο με το μαρτύριο και ανέπαφη τη δυνατότητά του να μετρά τις φορές που ανεβάζει το βράχο….
          Η μόνη performer στην οποία ήταν ορατό το μαρτύριο ήταν η Νάντια Παπαθεοδώρου. Υπό αυτή την έννοια αυτό που έκανε μας αφορούσε. Η Νάντια αφέθηκε να πάλλεται από οτιδήποτε εμπεριέχεται στο ψυχικό της ρευστό χαρίζοντας γενναιόδωρα τα κομμάτια της. Η Νάντια πέτυχε την απόλυτη υπέρβαση: Αφέθηκε να νικηθεί από τον εαυτό της μέσα σε μια κουλτούρα που θεοποιεί τα επιτεύγματα, την υπέρβαση των ορίων μέσω του πολέμου με τον εαυτό μας και τη Νίκη σαν υπέρτατη αξία. Σε έναν πολιτισμό που φιλτράρει τα πάντα μέσα από την Ισχύ αποστρέφοντας το βλέμμα του από το Θάνατο και το Χρόνο. Όμως, μόνο σαν θνητότητα η Ζωή μπορεί να υπάρξει σαν Δώρο .Μόνο αν νικηθούμε θα νικήσουμε….  (……Κάτι μου λέει ότι ο Σίσυφος κρυφογελάει έχοντας διαλέξει το Μαρτύριο….)     

Αναρτήθηκε στο Facebook    

FaceBook  Twitter

Με  αφορμή την ταινία “Nymphomaniac” του LarsVonTrier

 

 Έχω την εντύπωση ότι σ’ αυτήν την ταινία του προκλητικού Δανού σκηνοθέτη χρωματίζεται με τον πιο εύστοχο και καίριο τρόπο η σχέση του σύγχρονου ανθρώπου με το σεξ (και όχι μόνο). Ο εθισμός στο σεξ, μία ακόμη σύγχρονη παθολογία, επιλέγεται να συμβολίσει την πλανητική ιδεολογία της κατανάλωσης. Ο Τρίερ αρχίζοντας την αφήγηση της Σαρλότ Γκέινσμπουργκ για τις αναρίθμητες σεξουαλικές συνευρέσεις της, στον παρθένο  ασεξουαλικό Σέλιγκμαν, αφήνει σιγά-σιγά την ατμόσφαιρα της χαρωπής πορνογραφίας βυθίζοντας το κλίμα της ταινίας στο ζόφο και την απελπισία. Η επανάληψη, ξανά και ξανά, απρόσωπων αποξενωμένων επαφών, ολοένα και πιο ακραίων με το ίδιο παγωμένο βλέμμα, την ίδια καθηλωτική τελετουργία απογυμνώνει τελικά το γυμνό της ταινίας από κάθε αισθησιακή διάσταση καθιστώντας το ένα σχισμένο ρούχο μιας τρομαγμένης ψυχής. Το σεξ αυτονομείται σε μια επικράτεια πόνου και εξευτελισμού. Το σώμα αποιεροποιείται σε μια διαδικασία βασανισμού και κακοποίησης.

Η σύγχρονη νυμφομανία (και των δύο φύλων, για να θυμηθούμε το επίσης αριστουργηματικό “Shame” του  SteveMcQueen) δεν είναι παρά ο φερετζές της σεξοφοβίας. Η στέρηση σε συνθήκες αφθονίας. Η νευρωτική αντίδραση της διαγραφής της φυσικότερης ανθρώπινης (αλλά και ζωικής) λειτουργίας που υπάρχει. Η νυμφομανία είναι η παρακαταθήκη της Ιεράς Εξέτασης σε συνθήκες ώριμου (έως σαπίλας) καπιταλισμού. Είναι η υποχώρηση μπροστά στην Ενοχή που έχει φορτωθεί η Υπαρξιακή Σύντηξη που συμβαίνει στις Αγκαλιές με αισθήσεις και αισθήματα. Είναι η επικυριαρχία ενός βλοσυρού Θεού που απαγορεύει τον γλυκασμό των ψυχοσωμάτων (όπως θα έλεγε ο Σπινόζα) και καταλήγει να εσωτερικεύεται σαν λύσσα.

     Ο Τρίερ στο “Nymphomaniac” καταγγέλλει το απόλυτο σύγχρονο Νόημα ως βασανιστήριο. Στην πνευματική παράδοση του Δανού ιδρυτή του Υπαρξισμού Σόρεν Κίρκεγκωρ ουρλιάζει με ωμότητα για την σύγχρονη αυταπάτη. Το έχει ξανακάνει με την «Μελαγχολία». Την ταινία στην οποία η Γή  καταστρέφεται από την σύγκρουση με έναν γιγάντιο αστεροειδή υπενθυμίζοντας το  αναπόφευκτο τέλος. Ο Τρίερ είναι ο ίδιος μέσα στο αδιέξοδο γι’ αυτό και δεν υπάρχει λύτρωση σε όποιον δει το «Nymphomaniac». Ο αθεόφοβος καλλιεργεί στον θεατή την ιδέα, ενός χολυγουντιανού happyending,  ότι επιτέλους η τυραννισμένη νυμφομανής και ο παρθένος ηλικιωμένος θα καταλήξουν αδελφές ψυχές και στο τέλος του τη σκάει! Κανένα έλεος, καμία διέξοδος, καμία αυταπάτη. Θα προσέθετα: μέχρι ένα καινούργιο Νόημα…  

FaceBook  Twitter

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ: ΤΟΣΟ ΜΑΚΡΙΑ, ΤΟΣΟ ΚΟΝΤΑ

Περιλήφθηκε στο βιβλίο «Συστημική προσέγγιση, θεωρήσεις

και εφαρμογές»

Επιστ. Επιμέλεια: Τσαμπίκα Μπαφίτη, Γιώργος

Καλαρρύτης

Εκδόσεις «Ελληνικά Γράμματα» Αθήνα 2009.

 

          Το θέμα των σχέσεων της ψυχολογίας με την βιολογία, έχει τεθεί σε νέα βάση τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω της ανάδυσης της νευροεπιστήμης. Το νέο αυτό διεπιστημονικό πεδίο δοκιμάζει να συνθέσει την Ανατομική και τη Φυσιολογία του εγκεφάλου με την γνωστική ψυχολογία. Οι επιπτώσεις αυτής της σύνθεσης είναι σημαντικές και απειλούν ακόμη και αυτήν την ύπαρξη της ψυχολογίας σαν ανεξάρτητης επιστήμης. Είναι χαρακτηριστικό ότι στα σημαντικότερα τμήματα ψυχολογίας όλου του κόσμου οι περισσότερες διδακτορικές διατριβές εμπλέκουν τις νεότερες απεικονιστικές τεχνικές του εγκεφάλου στην προσπάθεια απάντησης των ερωτημάτων της ψυχολογίας με έναν τρόπο που τα ανάγει, ουσιαστικά, στην Νευροεπιστήμη.

          Η Ψυχολογία θεωρείται ότι γεννήθηκε το 1879 έτος κατά το οποίο ο Wilhelm Wundtί δρυσε το πρώτο εργαστήριο πειραματικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας. Ο Wundt είχε σπουδάσει Ιατρική στη Χαϊδελβέργη και υπήρξε βοηθός του φυσιολόγου Helmholtzο, οποίος ήταν ο πρώτος που κατέρριψε την θεωρία των «ζωϊκών πνευμάτων» του Descartes μετρώντας την ταχύτητα των νευρικών ώσεων σε ζώα και ανθρώπους.

Διαβάστε περισσότερα: Ψυχολογία και Βιολογία

FaceBook  Twitter

ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

(Ν. ΤΣΑΜΗΣ)

 

          Η Μαρία (μία νέα κοπέλλα 22 χρονών)  ήρθε να με βρει και μου ζήτησε να τη βοηθήσω γιατί η ζωή της «δεν πήγαινε καλά». Ζούσε με τους γονείς της και την αδελφή της και εργαζόταν σ’ ένα ταξιδιωτικό γραφείο. Ηταν σχετικά εμφανίσιμη, όχι τόσο άνετη στην ομιλία της, με συμβατικό ντύσιμο. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ήταν το κορίτσι της «διπλανής πόρτας». Αισθανόταν πολύ συχνά κατάθλιψη και οι σχέσεις της με τους νέους άνδρες κατέληγαν πολύ σύντομα σε αδιέξοδο. Ηταν ερωτευμένη με τον Νικηφόρο τον κολλητό του φίλο της Γιώργου στον οποίο δεν είχε εκφράσει ποτέ τα αισθήματά της. Με τον Γιώργο πότε χώριζαν, πότε τα ‘φτιαχναν (πάντα με δική της πρωτοβουλία). Ο Γιώργος, εκνευριστικά καλόβολος σε βαθμό «που νομίζεις ότι δεν δίνει έναν παρά» ήταν πάντα πρόθυμος να ακούσει και να στηρίξει. Ο Νικηφόρος, ένας σνομπ, ωραιοπαθής «που δεν μπορώ να τον βγάλω από το μυαλό μου». Ολα αυτά διανθισμένα με μικρές περιπέτειες που πάντα κατέληγαν με μια πικρή γεύση. Αρχίσαμε να δουλεύουμε πάνω στις έννοιες της ευθύνης και της επιλογής ενώ παράλληλα άρχισα να συγκεντρώνω πληροφορίες για την οικογένειά της.

Διαβάστε περισσότερα: Τέσσερις οικογένειες και ένα σύνδρομο

FaceBook  Twitter

Μοντέρνα Τέχνη και Ψυχοθεραπεία

Στα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα η εξέγερση κατά του νατουραλισμού και του ρεαλισμού στο ύφος των εικαστικών καλλιτεχνών βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη. Η δεκαετία πριν τον Α’  Παγκόσμιο Πόλεμο υπήρξε μια από τις πιο τολμηρές και εικονοκλαστικές περιόδους στην Ιστορία της Δυτικής Τέχνης. Όχι μόνον στη ζωγραφική, την γλυπτική και την αρχιτεκτονική, αλλά και στη μουσική, τη λογοτεχνία, τη φιλοσοφία και την επιστήμη εμφανίστηκαν νέες ιδέες και μέθοδοι, ενώ οι ριζοσπαστικές καινοτομίες της εποχής εκείνης καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό τη συνολική πορεία της Τέχνης στον 20ό αιώνα. Η αναζήτηση νέων τρόπων θέασης του κόσμου σε συνδυασμό με την τάση για απόρριψη κάθε σύμβασης και προκατάληψης χαρακτηρίζει γενικά την καμπή του αιώνα.

Διαβάστε περισσότερα: Μοντέρνα Τέχνη και Ψυχοθεραπεία