Varadero…

Ο Φιντέλ έδειξε να απορεί: «Varadero; Γιαπωνέζικη μοτοσυκλέτα με όνομα μια παραλία της Κούβας;… Τι την θέλεις τώρα…». Χάιδεψε τα γένια του και ήπιε μια γουλιά από το malt ουίσκι του. «Αφού δεν εισάγουμε μοτοσυκλέτες από την Ιαπωνία».

«Το ξέρω, Φιντέλ, γι’ αυτό κι εγώ ήρθα σε σένα».

Ο γιος του Τσε καθόταν απέναντί του βυθισμένος στη δερμάτινη πολυθρόνα σταυροπόδι ανοιχτό με τον δεξί αστράγαλο στο αριστερό γόνατο. Ο Φιντέλ αναστέναξε ήπια και ζήτησε να τον συνδέσουν με τον Ιάπωνα πρέσβη. Η κατάληξη της συζήτησής τους χαροποίησε το γιο του Τσε.

«Θα έρθει σε κουτί μαζί με την οικοσκευή της πρεσβείας; Πολύ ωραία». Ο Φιντέλ κατέβασε το ακουστικό και χαμογέλασε. «Πώς θα μπορούσα να αρνηθώ στο γιο του κομμαντάντε; Δώσε τους χαιρετισμούς μου στη μάνα σου και τις αδελφές σου».

Την ώρα που ο γιος του Τσε έφευγε πετώντας, ο Φιντέλ γύρισε στο παράθυρο και αντίκρισε την πλατεία που είχε εκφωνήσει το λόγο της απελευθέρωσης. Είχε τεράστιες ενοχές… Όταν ο Τσε έφυγε για να οργανώσει το αντάρτικο στη Λατινική Αμερική, παρατώντας τις δάφνες της νίκης και της εξουσίας στη Κούβα, η Μόσχα ήταν σαφής: δεν θα αγόραζαν ούτε κόκκο ζάχαρης, εάν τον βοηθούσε. Σε συνθήκες εμπάργκο η επανάσταση θα κατέρρεε σε ελάχιστο χρόνο. Προσπάθησε να τους μεταπείσει αλλά για κάποιους λόγους  στρατηγικά δεν ευνοούσαν την δημιουργία αντιιμπεριαλιστικών καθεστώτων στη Λατινική Αμερική. Ίσως επειδή δεν θα μπορούσαν να τα ελέγξουν μέσω των εθνικών κομμουνιστικών κομμάτων, τα οποία δεν είχαν κατορθώσει να επικοινωνήσουν με την κουλτούρα του φτωχού Ινδιάνου χωρικού.

Ο Τσε ήταν ένας τρελός ονειροπόλος με δύο θανάσιμα επικίνδυνα χαρακτηριστικά: ενέπνεε τις μάζες και είχε ήδη νικήσει μια φορά. Η σκέψη μιας εξεγερμένης Λατινικής Αμερικής σαν τρίτου πόλου στο παγκόσμιο σύστημα προξενούσε σύγκρυο στους γραφειοκράτες του Κρεμλίνου και τα γεράκια της Ουάσιγκτον. Η συνθηματολογία του Τσε (ένα μίγμα διαφωτισμού και ουτοπικού σοσιαλισμού) θα μπορούσε να αποτελέσει την εναλλακτική λύση στον κρατικό καπιταλισμό και την ιμπεριαλιστική ωμότητα. Ο Φιντέλ, ήδη στην εξουσία, είχε πάψει να είναι τρελός ονειροπόλος (εάν υπήρξε ποτέ) και αποφάσισε με ρεαλισμό. Προτίμησε τη σοδειά της ζάχαρης από το όνειρο του Τσε. Χωρίς βέβαια να γλυτώσει από τις ισόβιες ενοχές.

Η μπλε Varadero είχε φτάσει σε ένα μήνα. Ο γιος του Τσε φόρτωσε το κασόνι σε ένα τρίκυκλο, αποχαιρέτησε το Γιαπωνέζο υπάλληλο της πρεσβείας και την πήγε στου Μιγκέλ για μαντάρισμα. Ο Μιγκέλ, μια ιδιοφυία στις πατέντες, μηχανικός για οτιδήποτε – είχε κύλινδρο και πιστόνι – δήλωσε ερωτευμένος. Πώς μπορεί να φανεί σε κάποιον μια Varadero, όταν η προηγούμενη και μοναδική μηχανή που είχε ήταν μια παλιά Harley του ᾽52; Ο γιος του Τσε έπαθε πολιτισμικό σοκ ανάλογο της μετάβασης από τη φεουδαρχία στον ώριμο κομμουνισμό χωρίς ενδιάμεσα στάδια!

Τώρα για τί συγκρίσεις και αίσθηση οδήγησης να μιλάμε… Ο άνθρωπος βρήκε την αιτία να αγαπήσει τον καπιταλισμό μόνο και μόνο επειδή έφτιαξε τη συγκεκριμένη μοτοσυκλέτα… Τί κινητήρας πανίσχυρος και γραμμικός, φρένα απίθανα, αναρτήσεις, κράτημα… Ένα μεθύσι όλα! Έφερνε πάνω – κάτω την παραλιακή λεωφόρο της Αβάνας ανάμεσα στις παλιές Chevrolet των fifties έχοντας την αίσθηση ότι αυτός μόνος του είχε σπάσει το εμπάργκο. Οι λυσσάρες μουλάτες λιώνανε στη θέα του πάνω στην πιο εύχρηστη ντουλάπα που είχε βγει ποτέ. Σαραντάρης, γυναικάς, δικηγόρος στο επάγγελμα με ένα επώνυμο – διαβατήριο για την αποδοχή και το μύθο. Ο πατέρας του είναι σίγουρο ότι δεν θα επιδοκίμαζε το γεγονός της κατοχής απ’ αυτόν μιας τέτοιας μοτοσυκλέτας. Θα το έβρισκε σίγουρα μικροαστικό καταναλωτισμό. Ωστόσο είναι αλήθεια ότι ο Τσε ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με την κοινωνική πραγματικότητα της Λατινικής Αμερικής όταν, νεαρός φοιτητής της Ιατρικής, ταξίδεψε παντού με μια παλιά Norton. Συγκλονίστηκε και αποφάσισε να γίνει επαναστάτης. Υπάρχουν μερικοί που πιστεύουν, ότι, εάν το ταξίδι το έκανε με αυτοκίνητο, μπορεί να μην αντιδρούσε τόσο συναισθηματικά. Είναι σίγουρο πάντως, ότι ο κόσμος, όταν οδηγείς μοτοσυκλέτα, εισχωρεί μέσα σου με μυρωδιές και εικόνες που οξύνουν την αίσθησή σου γι’ αυτόν.

Η αίσθηση που βίωνε ο γιος του Τσε για την Κούβα πάνω στη Varadero ήταν η αίσθηση μιας επανάστασης που νίκησε. Που έγινε καθεστώς. Τώρα γιατί κάποιος συμπαντικός νόμος έχει ορίσει ότι οι μόνες επιτυχημένες επαναστάσεις είναι αυτές που ηττώνται, είναι άλλη ιστορία. Ο πατέρας του το μυρίστηκε και φρόντισε να την κάνει εγκαίρως ψάχνοντας αυτοκαταστροφικά το θάνατο στα δάση της Βολιβίας. Ο Τσε ήξερε πολύ καλά ότι νόημα στη ζωή δίνει μόνο το νόημα του θανάτου και όχι κάποια κριτήρια μικρής ή μεγάλης ευημερίας. Για το γιο του αυτά όλα ήταν πολύ καθαρά, όπως η εικόνα της Κούβας. Μια χώρα διονυσιακή με ιστορικό ντεκόρ την επανάσταση.

Ο γιος του Τσε ήταν πολύ θυμωμένος με τον πατέρα του. Πρώτα – πρώτα σαν πατρικός μύθος ήταν αξεπέραστος. Θα ήταν πάντα ο γιος του Τσε, ποτέ ο ίδιος. Ποτέ δεν θα μπορούσε να ξεχωρίσει τη φιγούρα του από την μαύρη σκιά του. Δεύτερον: ΤΟΥ ΕΛΕΙΠΕ! Πήγε ο ανόητος να πεθάνει αφήνοντάς τον με τις πρώιμες παιδικές αναμνήσεις να τους λέει παραμύθια σ’ αυτόν και τις αδελφές του. Τι ωραία που θα ήταν να γύριζαν μαζί τα βουνά της Σιέρα Μαέστρα παρέα πάνω στη Varadero. Κι ας ήταν κολλημένος στις αναμνήσεις του αντάρτικου. «Να, εδώ, γιε μου, στήσαμε ενέδρα σε μια φάλαγγα του στρατού του Μπατίστα». «Εδώ, σ’ αυτό το βράχο, μείναμε με τον Φιντέλ δύο εβδομάδες κρυμμένοι». Άλλοτε ο θυμός του έβγαινε με τη φαντασίωση ότι έπεφτε στα χέρια του ο χαφιές που είχε εισχωρήσει στην ομάδα του πατέρα του. Το καθίκι που κάρφωσε όλους τους συνδέσμους του Τσε στις πόλεις και όλα τα κρησφύγετα με τις προμήθειες. Ο πατέρας του γύριζε με τους συντρόφους του για έξι μήνες στα βουνά τρώγοντας φίδια και παπαγάλους πριν πέσουν στην τελειωτική ενέδρα. Άραγε πού να ταξίδεψε η σκέψη του πριν τον εκτελέσει ο ανώνυμος λοχίας του Βολιβιανού στρατού; Σ’ αυτόν και τις αδελφές του ή στην επανάσταση; Πονούσε που τα κοκαλάκια του ξάσπρισαν σε άγνωστο χώμα.

Λυσσούσε που η CIA εξόντωσε, όχι τον Τσε, αλλά τον πατέρα του. Τραγική η θέση η δική του και της γενιάς του. Μια γενιά χωρίς αυταπάτες και άρα χωρίς δυνατότητα για οποιοδήποτε επαναστατικό όραμα. Μια γενιά που τα είχε δει όλα. Που η φαντασία της προβλέπει το τέλος σε οποιοδήποτε τόλμημα. Που δεν εκπλήσσεται με τίποτα και έτσι γερασμένη μένει μόνη με τα αισθήματά της να την ταλανίζουν. Να μπορούσε τουλάχιστον ο γιος του Τσε να παραμυθιαστεί με τον καπιταλισμό και το «Τέλος της Ιστορίας» του Francis Fucuyama! Ούτε αυτό! Οπότε τί μένει; Οι βόλτες με τη Varadero στο Πουέρτο Πάδρε, στην Παλμίρα, στην Γκουίρα ντε Μελέρα. Οι γέφυρες του Ναχάσα και του Καονάο. Οι πλαγιές της Σιέρα ντελ Κριστάλ και το άρωμα της Καραϊβικής στο ακρωτήριο Κοριέντες… Για τα υπόλοιπα μιλάει ο Ιμπραήμ Φερρέρ:

Dos gardenias para ti Δυο γαρδένιες για σένα
Con ellas quiero decir: μ’ αυτές θέλω να πω
Te quiero, te adoro, mi vida σ’ αγαπώ, σε λατρεύω ζωή μου
Ponle toda tu atencion Φρόντισέ τες γιατί
Porque son tu corazon y el mio είναι η καρδιά μου και η δικιά σου
 
Dos gardenias para ti Δυο γαρδένιες για σένα
Que tendran todo el calor de un beso μ’ όλη τη θέρμη ενός φιλιού
De esos besos que te di σαν αυτά που σου δωσα
Y que jamas encontraras Φιλιά που δεν θα μάθεις ποτέ
En el calor de otro querer στο αγκάλιασμα άλλου
 
A tu viviran y se hablaran Θα ζουν δίπλα σου
Como cyando es tas conmigo θα σου μιλάνε όπως εγώ
Y hasta creeras que te divan: Te quiero και θα πιστέψεις ακόμα ότι τις ακούς να λένε «σ’ αγαπώ»
Pero is un atardecer αλλά αν κάποιο απόβραδο
Las gardenias de mi amor se mueren οι γαρδένιες πεθάνουν
Es porque han adivinado θάναι επειδή θα ξέρουν
Que tu amor me ha traicionado ότι μ’ έχεις προδώσει
Porque existe atro querer κι αγάπησες άλλον…
 

(Isolina Carillo – Ibrahim Ferrer)

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Rider, τεύχος 71, Φεβρουάριος 2001.